Chúng ta đều đã từng ở đó. Gửi nhầm email cho sếp. “Cháy” deadline dự án quan trọng. Làm một bài thuyết trình “fail” toàn tập. Hay đơn giản là lỡ lời với “crush”.
Những lúc đó, cảm giác thật tệ. Bạn chỉ muốn “độn thổ”, tắt hết mọi thông báo và tự hỏi: “Sao mình lại ‘phèn’ thế nhỉ?”
Nhưng này, ai cũng “fail”. Ngay cả những người “slay” nhất mà bạn theo dõi trên Instagram cũng có cả một album “lỗi” mà họ không bao giờ đăng. Cái cảm giác “flop” khi so sánh bản thân với người khác là một phần của nhịp sống hiện đại.
Vấn đề không phải là bạn có thất bại hay không, mà là bạn làm gì sau khi thất bại.
Đây không phải là bài giảng triết lý sáo rỗng. Đây là Kỹ Năng Sống quan trọng nhất: Sự kiên cường (Resilience). Và đây là cách “hack” não bộ của bạn để biến mọi cú “vấp” thành “vũ đạo”.
Bật “Mode” Kiên Cường, Biến “Fail” Thành “Win”!
Não Bạn Không Hiểu Từ “Đừng”
Đây là “plot twist” lớn nhất: Não của bạn cực kỳ dở trong việc xử lý các câu lệnh phủ định, nhất là khi bạn đang stress.
Khi bạn tự nhủ: “Đừng la mắng người yêu nữa”, não của bạn chỉ nghe thấy “LA MẮNG NGƯỜI YÊU“. Khi bạn tự nhủ: “Đừng mất bình tĩnh với con”, não bạn tự động “highlight” chữ “MẤT BÌNH TĨNH VỚI CON“.
Việc tập trung vào sai lầm (điều bạn không muốn) vô tình lại “sạc pin” cho chính sai lầm đó. Khi stress, mệt mỏi, bạn sẽ tự động quay về thói quen cũ. Đây cũng là lý do chúng ta khó giải phóng con cái (và chính mình) khỏi chiếc lồng của suy nghĩ quá mức.
The Fix (Cách Sửa): Tạo “Câu Lệnh Mới”
Thay vì “Đừng…”, hãy cho não bộ một “nhiệm vụ” (task) rõ ràng, cụ thể và tích cực.
- Thay vì: “Đừng trễ deadline.”
- Hãy nói: “Mình sẽ đặt 3 lần báo thức và bắt đầu công việc 2 ngày trước hạn chót.”
- Thay vì: “Đừng la mắng người yêu khi tức giận.”
- Hãy nói: “Khi cảm thấy ‘nóng’, mình sẽ hít thở sâu 10 giây và nói ‘Em/Anh cần 5 phút bình tĩnh’.”
Đừng chỉ ảo tưởng “Mình sẽ không làm thế nữa!” Bạn chắc chắn sẽ lặp lại nếu không có một kế hoạch hành động thay thế rõ ràng.
“Fail” Là “Data”, Không Phải “Drama”
Một thất bại chỉ là một thông điệp từ quá khứ. Nó nói: “Cách này không ‘work’ đâu.”
Nhiều người trong chúng ta biến “data” (dữ liệu) này thành “drama” (kịch tính). Chúng ta “replay” (phát lại) cú “flop” đó trong đầu, tự dằn vặt mình là kẻ thất bại, không đủ tốt. Cảm giác này rất giống với hội chứng “kẻ mạo danh” mà nhiều người tài giỏi cũng mắc phải.
The Fix: Đọc “Feedback”, Đừng “Ôm” Cảm Xúc
Hãy thành thật “review” cú “fail” đó:
- Chuyện gì đã xảy ra? (Mô tả sự thật, không phán xét).
- Tại sao nó xảy ra? (Mình đã chủ quan? Mình thiếu kỹ năng gì?).
- Mình học được gì? (Đây là thông điệp “chỉnh sửa” cho tương lai).
Nhận thức rõ ràng về sai lầm của mình không phải để tự “body shaming” tinh thần. Đó là bước đầu tiên để trở nên “real” (chân thực) với chính mình và cam kết cải thiện.
“Hack” Cảm Giác Bất Lực Bằng “Power Mode”
Khi thất bại, chúng ta thường rơi vào “weak mode” (chế độ yếu): cảm thấy bất lực, vô dụng, chán nản. Bạn không thể suy nghĩ tích cực khi đang ở trong “vibe” này.
The Fix: Cho Đi Để Lấy Lại Năng Lượng
Đây là một mẹo tâm lý cực kỳ hiệu quả: Khi cảm thấy bất lực, hãy làm điều gì đó khiến bạn cảm thấy có giá trị.
Đó là gì? Là lòng tốt, sự tử tế, sự trân trọng. Như một bài viết khác trên IMA đã chỉ ra, muốn hạnh phúc? Hãy bắt đầu bằng cách tử tế.
- Pha cho mẹ một ly nước.
- Giúp đồng nghiệp một việc nhỏ (mà không cần họ nhờ).
- Gửi một tin nhắn cảm ơn ai đó đã giúp bạn tuần trước.
Chỉ trong vòng 20 phút, “power mode” (chế độ năng lượng) của bạn sẽ được kích hoạt. Khi bạn hành động tử tế, não bạn sẽ tự động “ghi nhận” rằng: “Ồ, mình vẫn có ích. Mình vẫn tạo ra được giá trị.” Cảm giác bất lực sẽ tan biến.
Bí Kíp Tối Thượng: “Trân Trọng” Chứ Không Chỉ “Biết Ơn”
Nhiều người nói lòng biết ơn (gratitude) giúp ngăn ngừa sai lầm. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ.
Bạn có thể “biết ơn” vì có công việc, nhưng bạn vẫn trễ deadline. Lý do có thể vì bạn đang làm việc chăm chỉ mà vẫn tầm thường, do chưa áp dụng đúng quy tắc 80/20.
Thứ bạn cần là Sự Trân Trọng (Appreciation).
- Biết ơn (Gratitude) là khi bạn nhận được lợi ích.
- Trân trọng (Appreciation) là khi bạn thấy được nỗ lực, sự vất vả, và giá trị của người khác (hoặc của chính công việc).
Khi bạn thực sự trân trọng nỗ lực của người yêu để lắng nghe bạn, bạn sẽ tự động hít thở 10 giây. Khi bạn trân trọng cơ hội mà công việc này mang lại, bạn sẽ tự động đặt báo thức sớm hơn.
Sự trân trọng giữ cho bạn “tỉnh thức” (mindful) và là cách tốt nhất để ngăn chặn sai lầm trước khi nó kịp xảy ra.
Đừng sợ “fail”. Hãy coi nó là một “level up” miễn phí. Bạn đã có “data”, giờ thì hãy hành động có chủ ý thay vì học tập thụ động và “win” trò chơi này thôi!
