Tôi đã nghe câu nói này nhiều lần lắm rồi:
“Tụi trẻ giờ nói gì mà cứ chêm tiếng Anh hoài, tôi nghe chẳng hiểu gì cả… chắc tôi lạc hậu rồi!”
Có khi câu nói ấy bật ra từ miệng của một người thân, một người bạn, hoặc thậm chí là chính tôi khi lướt mạng xã hội. Cái cảm giác bị “tụt hậu” không đến từ công nghệ hay tuổi tác, mà lại đến từ ngôn ngữ—thứ tưởng chừng là cầu nối, đôi khi lại vô tình trở thành rào cản vô hình.
Khi khoảng cách thế hệ bắt đầu từ ngôn ngữ
Thời đại thay đổi, ngôn ngữ cũng vậy.
Thế hệ Gen Z ngày nay có cách dùng từ cực kỳ sáng tạo và thú vị. Họ không chỉ nói, họ “chill,” họ “crush,” họ “flex,” họ “lowkey,” “highkey,” hay “bóc phốt.” Những từ tiếng Anh này được chêm vào tiếng Việt một cách tự nhiên như một cách thể hiện cá tính, bắt trend, và đôi khi là để tạo ra những khoảnh khắc hài hước. Điều đó hoàn toàn bình thường, vì ngôn ngữ luôn biến đổi để phù hợp với nhịp sống.
Thế nhưng, khi những từ ngữ ấy xuất hiện ngày càng nhiều trên các chương trình truyền hình, báo chí hay những cuộc trò chuyện hàng ngày, một bộ phận không nhỏ những người không quen thuộc với tiếng Anh bắt đầu cảm thấy lạc lõng. Họ không hiểu, không theo kịp, và dần dần… không còn muốn tham gia vào những cuộc trò chuyện ấy nữa.
Không ai đáng bị xem là “tụt hậu”
Những người thuộc thế hệ 8x, 9x đã trải qua biết bao thăng trầm của đất nước. Họ đã học tập, làm việc và cống hiến không ngừng nghỉ. Họ không hề “tụt hậu,” họ chỉ đang sống trong một bối cảnh khác, với những trải nghiệm sống khác. Việc không biết tiếng Anh không phải là một điểm yếu, mà là một phần tự nhiên của câu chuyện cuộc đời họ.
Đáng buồn là khi xã hội mặc định rằng “biết tiếng Anh mới là hiện đại,” chúng ta vô tình đẩy những người không biết tiếng Anh ra ngoài lề. Họ cảm thấy bị thiếu tôn trọng, bị coi nhẹ, và mất đi sự kết nối.
Tiếng Việt – vẻ đẹp của sự tinh tế và giàu cảm xúc
Tiếng Việt của chúng ta không hề “thiếu” hay “lỗi thời.” Ngược lại, đó là một ngôn ngữ vô cùng giàu hình ảnh, cảm xúc và chiều sâu.
Bạn có thể tìm thấy sự dịu dàng trong từ “xao xuyến,” sự bâng khuâng khó tả trong từ “bâng khuâng,” hay niềm vui trọn vẹn trong từ “hân hoan.” Những từ ngữ này có thể chạm đến những góc khuất của tâm hồn mà không phải lúc nào tiếng Anh cũng diễn tả trọn vẹn được.
Chúng ta không cần phải từ bỏ tiếng Việt để trở nên hiện đại. Chúng ta chỉ cần dùng tiếng Việt một cách sáng tạo, có ý thức, để nó không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là niềm tự hào của mỗi người.
Hãy là cầu nối, đừng là rào cản
Gửi đến các bạn trẻ, những người đang tràn đầy năng lượng và sáng tạo:
Các bạn đang sống trong một thời đại tuyệt vời, nơi mọi thứ đều có thể kết nối. Nhưng đừng quên rằng ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp. Nó còn là sợi dây vô hình gắn kết các thế hệ, là linh hồn của văn hóa.
Hãy dùng tiếng Việt với tất cả sự trân trọng. Hãy để ông bà, cha mẹ, và những người xung quanh cảm thấy được lắng nghe, được đồng hành, chứ không phải bị bỏ lại phía sau.
Và gửi đến những ai từng cảm thấy mình “tụt hậu”:
Bạn không hề lạc hậu đâu. Bạn đang giữ gìn một phần rất quan trọng của bản sắc dân tộc, đang sống với ngôn ngữ mẹ đẻ, với những trải nghiệm của chính mình. Điều đó rất đáng được trân trọng.
Hãy để tiếng Việt là nơi mọi thế hệ có thể gặp nhau. Hãy để tiếng Việt là một ngôi nhà chung, nơi mọi người đều cảm thấy được chào đón, được thuộc về, chứ không phải bị chia cắt bởi những khoảng cách vô hình.
